ПРОФСОЮЗ ЛИДЕРЫН КЫТТА КӨРСҮҺҮҮ

Бу дьыл муус устар ыйын 19 күнүгэр Анаабыр улууһугар аан бастаан култуура үлэһиттэрин профсоюзтарын өрөспүүбүлүкэтээҕи кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ Самсонова Анастасия Ивановна кэлэн көрсүһэн, сэһэргэһэн барда. Улууска барыта 36 култуура үлэһиттэрин профсоюһун чилиэнэ баарыттан 22 чилиэн мунньахха кэлбит. Үрүҥ Хайа нэһилиэгин үлэһиттэрэ ыраахтарынан сибээстээн баарынан ааҕылыннылар, сибээс нөҥүө ыйытыыларын быһаарыстылар.Сорохтор ким ыалдьар, ким солото суоҕунан кэлбэтэхтэр.

Мунньаҕы Самсонова А.И. бэйэтэ салайан ыытта.

Ол курдук мунньах бэбиэскэтигэр маннык боппуруостар көрүлүннүлэр: “Правовая защита члена профсоюза”, “Ненормированный рабочий день”, “Антикоррупционная деятельность”, “Профсоюзные мероприятия”, онтон да атын темаларга кэпсэтии таҕыста. Салгыы Анастасия Ивановна маннык кэпсээтэ:

— Республика үрдүнэн барыта 34 территориальнай тэрилтэ баар, Дьокуускайга 50 профсоюзнай организация баар. Быйыл, 2018 с. Национальнай Архив эбилиннэ, онон 51 маҥнайгы сүһүөх профсоюз тэрилтэтэт баар буолла. Онно уопсайа 11015 культура үлэһитэ турар, ол иһиттэн профсоюз чилиэнигэр 9170 киһи баар, ол эбэтэр 83% буолар. 100% профсоюзнай чилиэннээх тэрилтэлэр эмиэ бааллар. Былырыыҥҥыттан саҥа 3 профсоюз тэрилтэлэрэ эбилиннилэр. Онно саҥа киирбит тэрилтэлэринэн буолаллар Централизованнай бухгалтерия, “Симэх” тэрилтэ, “Россия-моя история”- диэн медиа-музей.

Саамай сүрүн хайысхабыт хамнас буолар. 2012 с. Россия Президенин Ыйааҕынан Концепция ылыллан, учууталлар, медиктэр хамнастара үрдээбитэ, ол гынан баран култуура салаата киирбэккэ хаалбыта уонна 2017 сыллаахха хамнас дьэ үрдээтэ. Ол гынан баран сүрүн эрэ персоналга, о.э. специалистарга үрдээтэ. Холобур, кулууп директорын хамнаһа 20% кыра буолан таҕыста. Ол иһин 2022 сылга диэри концепция оҥоһулла сылдьар, ол онно салайааччылар уонна көмө үлэһиттэр хамнастара киириэхтээх, онно үлэ ыытылла турар.

Хамнас алын кээмэйэ (МРОТ) эмиэ уларыйда. Манна оройуоннай коэффициент, хотугу надбавка киириэ суохтаахтар, МРОТ үрдүгэр туруохтаахтар. Ыам ыйын 1 күнүттэн хамнас алын кээмэйэ 11162 солк. Буолуо. Оччотугар хоту улуустарга 32 тыһыынчаттан тахса буолуохтаах.   Онтон хамнас үрдээһинэ үлэһит хамнаһын оклада үрдээтэҕинэ тахсар.

100 тахса ыстатыйа коллективнай договорга олоҕуран көрүллэр. Өрөбүллэргэ, бырааһынньыктарга, солбуйууга үлэлээбит буоллаххытына — бу штатнай расписаниеҕа киирбэт буолла, бу күннэргэ үлэлээбит үлэһиттэргэ уоппуска күнэ эбиллэр. Салайааччы сокуону билбэт буоллаҕына эппиэтинэстэн босхоломмот. Хас биирдии бирикээс сокуон суругунан буолуохтаах.

Профсоюз чилиэнэ сокуонунан көмүскэллээх буоларын туһугар штаты таһынан правовой инспектор баар буолуохтаах. Маннык инспектор хас улуус аайы баар буолара ирдэниллэр.Үлэһит хамнаһыттан саҕалаан бытовой олоҕор тиийэ көмүскэллээх буолуохтаах.

Үлэһит үлэтиттэн уһуллар күннээх буоллаҕына профсоюз комиссиятыгар көрүллүөхтээх. Манна этиэххэ наада: өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн 327 үлэһит быраабын кэһии тахсыбытыттан 123 быһаарылынна. Юридическай консультация сылга 300-кэҕэ чугаһыыр. Быйыл 3 судебнай ирдэбил оҥоһулунна. 70-ча үҥсүү киирбититтэн 66-та быһаарылынна.

Тэрилтэҕэ хайаан да үлэ харыстабылыгар боломуочунай баар буолуохтаах. Оннук боломуочунай үлэ тэрилтэтин уотун-күөһүн туох буортулаах дьайыы баарын хонтуруоллуохтаах, үлэ кэмигэр эчэйии, уо.д.а. таҕыстаҕына ирдэһиэхтээх, барытын сурунаалга толорон иһиэхтээх, субуотунньуктары тэрээһиҥҥэ ыкса үлэлэһиэхтээх. 2013 сылтан саҥа сокуон киирбитэ, бу үлэлиир тэрилтэ усулуобуйатын сыаналааһын диэн буолар. Итинник аттестация барбатах буоллаҕына, тэрилтэ салайааччыта улаханных ыстарааптанар.

Ханнык баҕарар колдоговорынан сырдатар-информационнай үлэ, ыччат политиката, бэтэрээннэр Сэбиэттэрэ, доруобуйаны тупсарыныы курдук хайысхалар эбэһээт үлэлиэхтээхтэр. Манна кылгастык тохтоотоххо, урут, 2000 сылга диэри социальнай страхование фондата харчы көрөр эбит буоллаҕына, билигин бу этэр тэрилтэбит туспа баран турар. Ол иһин профсоюзтар киллэрбит усунуостара улуском, профком, реском кэмитиэттэригэр киирэн түмүллэллэр. Манна аҥардас саҥа дьыллааҕы о.д.а. бырааһынньыктарга подарок ылыы эрэ курдук көрүмэҥ. Бу барыта профсоюз чилиэнин туһугар хамсыыр үп-харчы буолар. Ол курдук материальнай көмө диэн ыстатыйаҕа: баһаарга түбэспит дьоҥҥо — 25 тыҺыынча, өрөспүүбүлүкэ таһыгар эмтэнэр дьоҥҥо -15 тыһыынча, ууга барбыт дьоҥҥо 10 тыһ.солк., онко ыарыһахха -10 тыһ. көрүллэллэр. Онтон реском наҕараадата 2-5 тыһыынчаҕа тиийэ харчылаах буолар.

Доруобуйа Фондатыгар сылга биирдэ 500 солкуобай көҥүл өттүнэн усунуоһу үлэһит бэйэтин көрүүтүнэн киллэриэн сөп, кварталга хайытан эбэтэр ый аайы киллэрэрэ бэйэтин санаатыттан буолар. Онон улуском көрдөһүү киллэрдэҕинэ, холобур, сынньанар путевканы реском договордаах санаторийдартан көрдөһөргө бэлэм. Оннук санаторийдар 20% чэпчэтиилээх буолаллар. Эбэтэр билиҥҥи кэмҥэ ким баҕалаах хайа баҕарар сиргэ путевканы интернет нөҥүө булан сынньанар. Оннук түгэҥҥэ реском 10 тыһынча харчынан көмө оҥорор, ол гынан баран маны эрдэ биллэриэхтээххит.

Ити курдук, туһалаах семинар культуура үлэһиттэрин сэргэхситэн ааста.

Мария Попова,

култуура Управлениетын профкомун бэрэссэдээтэлэ.

 

 

 

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *